Kategori arşivi: 1. Sayı Eros // X Thanatos

1. Sayı Psikanalizin Dili Dergisi

Yaşam Dürtüsü-Ölüm Dürtüsü Diyalektiği – Özden Terbaş

Yaşam Dürtüsü-Ölüm Dürtüsü Diyalektiği

Özden Terbaş

Yaşamakta olandır benim övmek istediğim,

o da kıvranır alevlerin ortasında ölmenin

özlemiyle.

Goethe’ye[1] ait bu dizelere sürüklendiğimizde varacağımız yer Freud’un “yaşam dürtüsü” (Eros) ve “ölüm dürtüsü”ne (Thanatos[2]) dair kavramlaştırması olacak. Tersine, yaşam dürtüsü-ölüm dürtüsü diyalektiğini açımlamaya çalışırken şairin bu iki dürtüyü nasıl da yoğunlaştırıp iki dizede anlatıverdiğini gördüğümüzde ona dair şaşkınlığımızı ve hayranlığımızı gizleyemeyeceğiz!

Johann Wolfgang von Goethe şiirleri, romanları ve oyunlarıyla olduğu kadar düşünceleriyle de kendi çağını ve çağımızı etkileyen önemli düşünürlerden biri olarak kabul edilir. İdealist Alman felsefesinde diyalektik düşüncenin önem kazanmasında çok etkileyici olmuştur. Her nesnenin bütünle olan ilişkisi bağlamında incelenmesini öneren Goethe, fenomenleri ve değişimleri bir kutupluluk (karşıtlık) temelinde araştırmaya yönelmiştir. Goethe’den sonra diyalektik üzerine yoğunlaşan ve bu düşünce yöntemini geliştiren idealist filozof Georg Wilhelm Friedrich Hegel olmuştur (Hilav, 2014). Hegel’in idealizmini reddeden ve tarihsel maddeci bir anlayış geliştiren Karl Marx ise Hegel’in diyalektiğini kabul etmekle birlikte ondaki “mistik kabuğu” eleştirir ve içindeki “rasyonel öz”ün ortaya çıkarılması gerektiğini öne sürer (Wood, 2017, s. 347); idealist diyalektiğin, diyalektiği yalnızca düşüncede ele aldığını, doğayı ya da maddi varlığı ikinci plana attığını düşünür. Şöyle der:

Okumaya devam et Yaşam Dürtüsü-Ölüm Dürtüsü Diyalektiği – Özden Terbaş